مجموعة مؤلفين

175

پنج سفرنامه يا سفر به اقليم عشق ( فارسى )

[ كاروانسراى سنگى ] ( روز سه شنبه 12 ) : پنج ساعت به غروب مانده ، وارد كاروانسراى سنگى « 1 » ، پنج فرسنگى شديم . اصل اين كاروانسرا ، از اعمال صفويه - عليهم الرحمه - است و كلًا از گچ و سنگ ساخته شده . مرحوم حاجى اسحاق خان خلج نيز خانى ، از گچ و آجر و بعضى جاها از خشت و گچ ساخته است . آب قليل الملاحه در طرف شرقى كاروانسرا از ما بين شمال و قبله جارى است . به قدر نيم سنگ مىشود ، اسم اين محل تلاب بوده . قاضى ، كه ده معتبرى است از خلجستان و محل توطن حاجى اسحاق خان و آبا و ابناء او بوده و است ، در دو فرسخى اينجا واقع است . در اينجا جز كاه و جو و انگور چيزى كه به كار مردم و دواب بايد ، به‌هم نمىرسد . ولى حاجى اسحاق خان ، درب خانه مرحوم مستوفى الممالك ، صدر اعظم آمده در تحرير اراضى كه در قاضى است ، بايكى طرف بود . مرحوم حاجى ميرزا رضاى هنزكى ، گفت : مدعى شما خمير برده و سبوس كرده است كه حق به طرف او است ، گفت : آقا سيد او تنها به قاضى رفته است . خلاصه در چهار ساعتى شب چهارشنبه از خان سنگى بار كرده ، به جهرود شش فرسنگى روان شديم . [ روستاى جهرود ] ( چهارشنبه 13 ) : وقت طلوع آفتاب به كوچه باغ‌هاى جهرود افتاده ، سپس راه طى نموده ، به منزل وارد شديم ، اسمش خابه است ، و وضعش خان . جهرود ، ده معتبرى است . نان بسيار خوب دارد ، ماست ، پنير ، انگور ، حتى گوشت و تخم مرغ فراوان ، نان ، يك من ، يك قران و پنج شاهى است . از اينجا تا تفرش سه فرسخ مسافت است . ملكيت اين ده خرده مالك است . آب خوبى كه تقريباّ يك سنگ مىشود از ميان خانه جارى است .

--> ( 1 ) . اين كاروانسرا در جاده قم رى در 35 كيلومترى شمال غربى قم واقع شده و از نوع كاروانسراهاى چهار ايوانى است . قدمت بنا به دوره صفويه مىرسد و مصالح ساختمانى آن عمدتاً از سنگ‌است . بناى ويرانه كاروانسرا داراى چهار برج نيم دايره‌اى شكل در اضلاع غربى و شرقى است .